Elke branche heeft zijn eigen taal. In de medische wereld word je om de oren geslagen met woorden die beginnen met 'hypo', 'supra' of 'oligo', of eindigen met het onheilspellende ‘ectomie’ of ‘resectie’. In de ICT doen we niet moeilijk als we het hebben over een VPN-connectie, proprietary, win-win of een SOA. De wereld van de tv echter, is een bolwerk van clichés en stopwoorden, die vaak compleet verkeerd gebruikt worden. Afgelopen weekend keek ik op op dringend verzoek van de kids naar Boer Zoekt Vrouw, Popstars en TVOH. Wat een opgave! Ik had me echt voorgenomen om hier doorheen te komen en dat lukte, maar wel met moeite. Als je nagaat dat de gemiddelde 'commercial break' 11 minuten lang is (met de nodige herrie over wat er volgende week op tv komt) en dat die break zo'n beetje elk half uur langstettert, dan kun je je voorstellen dat ik na afloop bekaf was en blij was met mijn rondje buiten met de hond. Wat mij het meest opvalt in al die programma's is het hedendaagse taalgebruik. Vooral de stoplap "zeg maar", komt te pas en veel vaker te onpas voor. Geen zin zonder "zeg maar"! Absoluut nummer 1 ! Op twee:stopwoordje "Echt" Let maar op! Iedereen zegt het ! Nummer 3 is ongetwijfeld de sufste: "heb ik zoiets van". Zodra iemand dat zegt volgt namelijk altijd een soort toneelstukje: ofwel de persoon geeft een citaat van zichzelf, beeld iets uit, of doet een geluidje !! Jaja echt waar!
Het lijkt alsof meeste mensen zich niet meer zonder voornoemde woordjes kunnen uitdrukken. Zeker de generatie van onder de 30 hebben deze stopfrases helemaal opgenomen in hun systeem, ik ben ervan overtuigd dat ze het niet eens meer zelf horen! Nog eentje dan: nummer 4: "Als ik heel eerlijk ben..." Heel veel mensen beginnen hun zin hiermee. Wat bedoelen ze ermee? Dat ze normaal altijd liegen? Of maar een beetje eerlijk zijn? Of dat er nu een bekentenis volgt? Zeker is dat het aanstekelijk werkt. Uitdrukkingen worden massaal door iedereen overgenomen, worden populair, krijgen een hoogtepunt, en na verloop van tijd worden ze opgevolgd door weer nieuwe uitdrukkingen.
De groei van deze stopwoorden lijkt erg veel op de marketing lifecycle a la Geoffrey A. Moore's boek: Crossing the Chasm. Eerst heb je de early adopters, dus de mensen die als één van de eersten de nieuwe uitdrukkingen of woorden gaan gebruiken. Zij worden de visionairs genoemd. Zodra dit aanslaat, dus het wordt echt populair, dan ervaar je dat plotseling iedereen het zegt, alsof ze het al jaren doen ! Denk hierbij aan het politieke succesnummer "het kan niet zo zijn, dat..."! Deze uitdrukkingen worden al snel "mainsteam". Je hoeft er niets voor de doen, het sluipt gewoon in het taalgebruik en iedereen, op straat en op kantoor, jongen en oud, op tv en in de Tweede kamer, zegt het. Maar uiteindelijk houdt het geen stand, verliest het woord langzaam maar zeker zijn charme en wordt het niet meer gebruikt. De popi turbotaal is dus een stukje tijdelijkheidsgebeuren. Iemand die het nog in zijn hoofd haalt om op de basisschool de uitdrukking als "zij hebben verkering" te gebruiken is (volgens Moore) werkelijk conservatief! “Zij is op hem" is de correcte uitdrukking anno 2010!
Nadeel van dit verhaal is dat je er vanaf nu erg alert wordt op stopwoorden. Voor mij is het bijna een obsessie. Echt wel! Je kunt niemand meer horen praten of je hebt zoiets van… Eerlijk waar, let maar op! Zodra je straks met iemand in contact komt, zeg maar voor lunch of zo, dan heb ik zoiets van "brr". Het kan toch niet zo zijn dat hij zo'n stopwoord gaat gebruiken? Als ik heel eerlijk ben is het niet normaal meer! Afijn, ik heb nog tot 31 december. Daarna begint de tijd van het uitvoeren van alle goede voornemens, en moet het over zijn met de stopwoorden! Echt wel…
